Czy badania socjologiczne mogą być przeprowadzane tylko na podstawie metod jakościowych?

Naukowcy przeprowadzający badania mają do dyspozycji dwie metody badawcze: metody ilościowe oraz jakościowe. Te pierwsze polegają na analizie liczbowej. Do metody ilościowej możemy zaliczyć np. kwestionariusz ankiety z pytaniami jednokrotnego wyboru. Po przeprowadzeniu takiego badania wystarczy zliczyć uzyskane odpowiedzi, by otrzymać wstępne wyniki naszej ankiety. Sprawy są bardziej skomplikowane w badaniach wykonywanych metodami jakościowymi. W przypadku takich badań zebrane informacje nie są jednolite. Oznacza to, że by je przeanalizować musimy najpierw te dane przetworzyć by je jak najbardziej ujednolicić. Nie możemy przecież zestawić ze sobą danych odmiennych, bo wyniki badania nie będą prawidłowe. Nic dziwnego, że badacze preferują przeprowadzanie badań ilościowych nad jakościowymi.

W niektórych dziedzinach nauki prym wiodą metody ilościowe, bez których przeprowadzanie badań byłoby prawie że niemożliwe. W innych dziedzinach np. w naukach humanistycznych, występuje mieszanka tych dwóch metod. Badacze tych dziedzin są w tej komfortowej sytuacji, że mogą sobie dobrać metodą, którą preferują.

Jednak, co by się stało, gdyby naukowcom umożliwić korzystanie tylko z jednej metody badawczej? Czy np. badania socjologiczne mogą być kontynuowane tylko na podstawie metod jakościowych?

Jakie badania przeprowadza się w socjologii?

Socjologia, jedna z nauk humanistycznych, jest to dziedzina, która zajmuje się badaniem funkcjonowania społeczeństwa oraz zmian w nim następujących. Jest to bardzo szeroki dział nauki, którego przedmiotem zainteresowania są relacje międzyludzkie, grupy społeczne i powiązania między nimi oraz podziały społeczne. By sprawdzać, w jaki sposób społeczeństwo zmienia się naukowcy wykorzystują szereg różnych metod badawczych, wśród nich znajdują się zarówno metody ilościowe (np. ankieta z pytaniami jednokrotnego wyboru), jak i jakościowe (np. obserwacja czy wywiady pogłębione).

Metody ilościowe są łatwiejsze w przeprowadzeniu oraz w analizie. By uzyskać wstępne wyniki należy jedynie zliczyć uzyskane odpowiedzi. Jednak największą wadą tej metody jest to, że nie dostarcza ona badaczowi rozległych informacji. Natomiast metody jakościowe wymagają więcej czasu na przeprowadzenie, są też bardziej pracochłonne w analizie, gdyż naukowiec nie otrzymuje jednorodnych odpowiedzi. Również ilość uzyskanych informacji lub ich format może powodować trudności w ich analizie. Niemniej jednak mają one zdecydowaną przewagę nad metodami ilościowymi pod względem uzyskanych informacji. Korzystając z metod jakościowych badacz jest w stanie zyskać szersze spojrzenie na badany problem.

Czy badania socjologiczne mogą być przeprowadzane tylko za pomocą metod jakościowych?

Na pewno taka sytuacja nie byłaby idealna, gdyż nauka nie lubi, gdy się ją ogranicza. Również analiza wszelkich przeprowadzonych badań będzie trwała o wiele dłużej. Jednak z powodu tego, że nauka ta zajmuje się relacjami ludzkimi, które nie zawsze można ująć w liczby jej przetrwanie byłoby możliwe. Relacje pomiędzy grupami ludzi są na tyle skomplikowane, że nie rzadko wymagają przeprowadzania wielogodzinnych obserwacji. Także często naukowcy są „skazani” na wykorzystanie metod jakościowych, jeśli chcą dostatecznie zgłębić problem.

Socjologów, którzy wykorzystują metody jakościowe w swojej pracy powinien ucieszyć fakt, że z pomocą przychodzą im informatycy, którzy tworzą specjalne programy pozwalające szybciej przeprowadzić analizę zebranych informacji. Co więcej, coraz częściej możemy spotkać oprogramowanie, które pozwoli na analizę nie tylko danych tekstowych, lecz również multimedialnych, np. plików audio, wideo czy zdjęć. Takie programy nie tylko skracają czas analizy zebranych wyników. Pozwalają one też na redukcję błędów, które często zdarzają się przy „ręcznej” analizie danych.